अवर्गिकृत
-
मुलं आणि फुलं
नाजूक, निर्लेप आणि निखळता ज्यांच्यात आहे अशी फुलं आणि हेवा, दावा, व्देष यापैंकी कोणताही रंग ज्यांच्यावर चढलेला नाही अशी मुलं. दोन्ही एकाच नाण्याच्या दोन बाजू…! कशा..! फुलं उमलतं, बहरतं आणि सुगंधतं. त्याच्या उमलणं स्वाभाविक असतं. आतून आलेलं असतं. कुणी त्यासाठी विशेष प्रयत्न करत नाही, म्हणूनच ते प्रभावी असतं, परिणामकारक, आपलं करणारं असतं.
मुलंही अशीच असतात. स्वच्छ मनाची, नितळ, कोमल आणि भावनाशील देखील. त्यांचं उमलणं देखील स्वाभाविक असतं. आकलनं करत ती वाढत जातात. ती जशी वाढतात… तशी मात्र त्यांच्यात बदल होत जातो. जसं फुलांना माहिती नसतं पुर्ण उमलल्यानंतर त्याच काय होणार ते. फुलं कुणाच्या गजऱ्यात जाऊन बसणार, की हार बनुन मूर्तीच्या गळ्यात जाणारं. की नेत्याच्या प्रतिमेला जाऊन भिडणारं. की शहीदाच्या स्मारकावर अभिमानानं जाऊन पडणारं. त्याला ते माहित नसतं. तसंच मुलांचही असतं ना. लहान असतात तोवर आई-वडिलांच्या बरोबर असतात. शाळेत गेली की मित्र येतात, शिक्षक येतात त्यांच्या मनाला आकार येऊ लागतो. आपल्या अपेक्षा साकारत लहान असलेली मुलं मोठी होऊ लागतात. त्यांचे पुढे काय होणार माहित नसते. ते चांगल्या मार्गाला लागणार की वाईट, हे आपल्याला माहित नसतं.
मानवी आयुष्यात फुलं आणि मुलं दोघेही महत्वाची आहेत. फुलांना पाहण्यातच निखळ सौंदर्याचा आनंद मिळतो. मुलांना पाहण्यात जगण्याची उर्जा मिळते. मात्र फुले आपण जशी वाढवतो, जोपसतो, जपतो त्यांची काळजी घेतो. त्यांचे नाजुकपण सांभाळतो. मुलांचे तसे करतो का? मुलांना तितक्याच नाजुकपणे सांभाळतो का? त्यांचे भावविश्व जपतो का? की आपल्या अपेक्षांच्या ओझ्याखाली त्यांच्या भावविश्वाची घडी विस्कटतो. की स्पर्धेत उतरवून त्यांच्या मनाची कोमलता हिसकावून घेत आहोत. की शिक्षणाच्या नावाखाली त्यांना अकालीच मोठे करतो आहोत. पालकांच्या अपेक्षा मुलांनी पुर्ण कराव्यात यात गैर काही नाही, पण मुलांच्या अपेक्षांचे काय? त्यांना काय वाटते आहे, याचा विचार केला जातो का? गुणांच्या मागे लागतांना गुणवत्तेचं काय झालं आहे, याचा आपणही थोडा गांभीर्याने विचार करायला पाहिजे.
मुलं म्हणजे गुणांचं मशीन नाही, पालकांना असे का वाटते त्याने पैकीच्या पैकी मार्क मिळवलेच पाहिजेत म्हणून. आपल्या मुलाने विविध स्पर्धात भाग घेतला पाहिजे. त्याला गणित, विज्ञान, इंग्रजी विषयांसह इतरही सर्व विषयात पैकीच्या पैकी गुण मिळाले पाहिजे. त्याला प्रत्येक खेळात पारितोषिक मिळाले पाहिजे. या सारख्या अपेक्षा आपण पालक व्यक्त करतो आणि मुलांना त्यांची दमछाक होईपर्यंत धावायला लावतो. या धावण्यात त्यांच्या निरागसपणाचे काय होत असेल. त्याच्या भावविश्वाचे काय होत असेल. त्याच्या मनाच्या कोमलतेचं काय होत असेलं. फुलांना जपतांना आपण जेव्हढी काळजी घेतो तितकीच काळजी किंवा त्यापेक्षा अधिक काळजी मुलांच्या मनाची घेतली गेली पाहिजे. तेव्हाच ती बहरतील, हसतील, बागडतील आणि सुगंधही देतील. त्यांचे बहरणे, फुलणे आपल्यावर अवलंबून आहे. मुलांना त्यांच्या स्वाभाविकपणे बहरू द्याना. तेव्हा विचार करा आणि जपा, आपल्या घराच्या अंगणात फुललेल्या आपल्या फुलांना…!
दिनेश दीक्षित, जळगाव (९४०४९५५२४५)
-
आधारची परवड……!!!
आधार कार्ड मुळे येणार्या अडचणी, थोडक्या शब्दात मांडण्याचा प्रयत्न येथे केलेला आहे.
-
सगे सोयरे
मनुष्य हा “सामाजिक प्राणी” म्हणून ओळखला जातो आणि ते खरेही आहे. मनुष्य हा मनुष्यांच्या संगतीशिवाय राहू शकत नाही. त्यातही भारतीय माणसाचे वैशिष्ट्य असे की तो नातेसंबंधांची जपणूक भावनिक पातळीवर करीत असतो. आपल्या पूर्वजांची आठवणही तो गोत्रांच्या रुपाने ठेवत असतो.
सगे सोयरे
पाने : 240, किंमत : रु. 200/-
नचिकेत प्रकाशन
-
खवय्येगिरी करणारे.. आपण सारे खवय्ये
पूर्वी स्वंयपाकघर फक्त स्त्रीयंपुरतेच मर्यादित असायचे.. आता मात्र हे चित्र बदललं आहे. त्याची प्रचिती आपल्यला येतेचं… जेव्हा आपण संजीव कपूरल पाहतो… दिवसेंदिवस बद्लत चाललेली आपली खाद्य संस्कृती किंवा आपल्या खाद्य संस्कृतीचा प्रचार करण्यासाठी टि.व्ही शोजचा मोठा हातभार आहे. संजीव कपूरचे झी वरचा खाना खजाना ते अलिकडे स्टार टि.व्हीवर गाजत असलेला मास्तर शेफ़ ही उदाहरणे आहेच ..
-
एकट्याचे संमेलन
वात्रट-टीका
-
स्वागत
बाळाच्या आगमनाप्रित्यर्थ लिहीलेली ही कविता सर्वांना नाव टेवण्याच्या दिवशी उपयोगी पडेल
-
धारावीचा काळा किल्ला
धारावी मधे किल्ला आहे याचे अनेकांना आश्चर्य वाटते. कारण धारावीची प्रसिद्धी इतर कारणांनी अगदी जगप्रसिद्ध झालेली आहे. धारावीच्या या लहानशा किल्ल्याला काळा किल्ला म्हणतात. स्थानिक लोकांमधे तो काळा किल्ला अथवा ब्लॅक फोर्ट म्हणूनच प्रसिद्ध आहे.
-
Standerton – साउथ आफ्रिका – Dark Side – भाग १
२००५ मध्ये, मी रस्टनबर्ग (इथेच जगप्रसिध्द “सन सिटी” आहे!!) इथे नोकरी करताना, ध्यानीमनी नसताना, Standerton इथे नोकरी करायची संधी मिळाली. त्यातून, भारतातील प्रसिद्ध United Breweries या ग्रुपच्या इथल्या कारखान्यात फायनान्स विभागाचा प्रमुख म्हणून वरिष्ठ अधिकारी अशी म्हणून नेमणूक झाली. त्यामुळे, अर्थातच आनंद झाला. त्याचबरोबर इतक्या वर्षात संपूर्णपणे एकट्याने राहावे लागणार, हि जाणीव झाली. वास्तविक, या देशात मी १९९४ मध्ये आलो आणि तेंव्हापासून मी कुणाबरोबर तरी रहात होतो. इथे तशी सोय होणे अशक्य!! Standerton या गावाचे नावच मुळी मी प्रथमच ऐकले होते, त्यामुळे चार लोकांकडे थोडी चौकशी केली. चौकशी अजिबात उत्साहवर्धक नव्हती, कारण, एकतर हे गाव अगदी अंतर्भागात, अगदी साधा मॉल देखील नाही, थंडी प्रचंड असते आणि भारतीय तसेच भारतीय वंशाचे फारच कमी लोक तिथे राहतात. म्हणजे वस्ती म्हणायची तर, काळे,गोरे आणि कलर्ड, यांचीच वस्ती प्रामुख्याने.तरीही, मनाचा हिय्या करून तिथे गेलो. कंपनीने सुरवातीला तिथल्या हॉटेलमध्ये राहण्याची सोय केली होती. हॉटेल स्टेला नावाची युवती (तेंव्हा वय तिचे ३० होते, अर्थात प्रथम घटस्फोटीत!!) चालवत होती. रंगाने गोरी आणि अतिशय हसतमुख!! मी पक्का भारतीय, हे समजल्यावर अर्थात, बीफ किंवा पोर्क खाणार नाही अशा समजुतीत होती. यापूर्वी, मी हे खाल्ले आहेत, हे सांगितल्यावर ती थोडी चकितच झाली पण मी तिला, शक्यतोवर चिकन किंवा मटण, हेच सांगितले. जेंव्हा गेलो, तेंव्हा तिथला उन्हाळा सुरु झाला होता. या हॉटेलमध्ये मी जवळपास दोन आठवडे रहात होतो.वास्तविक, Standerton हे जोहान्सबर्ग शहरापासून १८० किलोमीटर आत आहे. शहरापासून म्हणजे, जिथे दक्षिण जोहान्सबर्ग संपते (उपनगरे धरून!!) तिथून पुढे आत, १८० किलोमीटर!! डोंगराच्या उंचावर असे हे गाव आहे, लोकवस्ती साधारणपणे, लाख,दीड लाख, त्यामुळे सगळेच सगळ्यांना व्यवस्थित ओळखतात. आता, इथे पूर्वीसारखा वर्णद्वेष नसल्याने, हिंडाफिरायला चांगले आहे. गावाचा आकार अटकर असल्याने, प्रचंड वेगाने गाडी चालविणे शक्यच नाही.साउथ आफ्रिकेत राहती घरे ही बहुश: बैठी असतात, कार्यालयीन इमारती मात्र उंच असतात. आल्यानंतर प्रथम काम म्हणजे कार्यालयीन कारभार समजून, सुरवात करणे, माझ्या आधीचा माणूस, राम नायडू, याची दुसऱ्या ठिकाणी बदली झाल्याने, इथे मला संधी मिळाली. हा वास्तविक, भारतीय परंतु आता याची इथली चौथी पिढी, त्यामुळे केवळ नावापुरता भारतीय, हिंदीचा गंध देखील नाही. पण सुरवातीची ३ दिवस त्याच्याकडे दुपारच्या जेवणाची सोय झाली. इथला लंच म्हणजे, बहुश: sandwich!! परंतु KFC, SPAR इथून तयार थंड खाणे मागवण्यापेक्षा रामच्या घरून आलेले चांगले होते. नंतर तो गेल्यावर मात्र, प्रश्न उद्भवला. हॉटेलमध्ये दुपारचे खाणे, अशी सोय नसायची!! म्हणजे मिळायचे नाही असे नव्हे, पण मग त्यासाठी स्पेशल ऑर्डर देण्याची गरज असायची!! आता, राम देखील नाही म्हटल्यावर तिथून मागवण्याशिवाय पर्याय नव्हता!!तेव्हढ्यात मला, एक छोटेसे घर मिळाले. १ बेडरूम,किचन आणि लाउंज असे ते घर होते. मी एकटाच रहात असल्याने, मला ते चांगले होते. उन्हाळ्याचे दिवस जरी असले तरी आणि माझा इथला जवळपास १० वर्षांचा अनुभव जमेस धरला तरी थंडी जाणवायची, विशेषत: पाऊस पडला, की वातावरणात चांगलाच गारवा पसरायचा. इथे गारवा निर्माण होण्यासाठी पावसाची तुरळक सर देखील पुरेशी आहे. एव्हाना, दोन आठवडे झाले, माझ्या डिपार्टमेंटमध्ये २ भारतीय वंशीय तर ३ गोऱ्या व्यक्ती काम करीत होत्या. माझा Accountant स्टीवन नामक गोरा, डेला आणि बार्बरा या गोऱ्या मुली, ली नावाची भारतीय वंशीय मुलगी, असे काम करीत होते. सुरवातीला, अर्थात “झळ” बसली, मला त्याचे कारण नंतर समजले, रामच्या जागी स्टीवनला येण्याची इच्छा होती आणि माझ्या येण्याने, त्याची संधी हुकली!!त्यामुळे, त्याचा माझ्यावर “दात” होता. माझा Factory General Manager स्टीफन याच्याकडून मला ही माहिती कळली. माझ्या साउथ आफ्रिकन कारकिर्दीत, स्टीफन हा मला भेटलेला सर्वोत्तम गोरा माणूस. आता, गोऱ्यांचे राज्य राहिले नसून, नव्या वातावरणाशी जुळवणे क्रमप्राप्त आहे, याची, याला जितकी खोल जाणीव होती, तितकी त्याआधी आणि नंतर देखील, माझ्या संपर्कात आलेल्या कुठल्याही गोऱ्या माणसाला नव्हती. मी, या गावात नवीन आहे तसेच हे गाव, म्हणजे अगदी गाव म्हणावे असे मागासलेले आहे, असे असेल, परंतु त्याने माझ्यावर अतिशय प्रेम केले, इतके की महिन्याभरात, त्याने, त्याच्या घरात जेवायचे आमंत्रण द्यायला सुरवात केली.नवीन घर तसे फर्निचरयुक्त जरी असले तरी स्वयंपाकाची भांडी घेणे आवश्यक होते. सुदैवाने, याच वेळेस, भारतात्न, माझा एल मित्र, प्रदीप मुळावकर, इथे एका सेमिनारसाठी जोहान्सबर्ग इथे येणार होता. त्याला लगेच जेवणाचा कुकर आणायला सांगितले. साउथ आफ्रिकेत, भारतीय लोक इतके आहेत, ( यात माझ्यासारखे किंवा पिढ्या न पिढ्या राहणारे, दोन्ही!!) की अशा गावात देखील भारतीय मसाल्यांची, डाळींची, भाज्यांची अजिबात चणचण भासत नाही. जसा प्रदीप इथे आला, तशी मी त्याला भेटायला गेलो.त्याच्याबरोबर राजेंद्र गोगटे नावाची व्यक्ती आली होती. त्यावेळेस माझ्याकडे स्वत:ची गाडी नव्हती (इतकी वर्षे कंपनीची गाडी!!) त्यामुळे कंपनीच्या राखीव गाडीबरोबर,कंपनीचा ड्रायव्हर, त्यातून, तोपर्यंत,मी जोहान्सबर्ग फारसे पहिले नव्हते, त्यामुळे कंपनीच्या ड्रायव्हरशिवाय पर्याय नव्हता. मी, प्रदीप आणि राजेंद्र गोगटे, असे एकत्रित असल्याने आणि सुदैवाने, नव्याने ओळख झालेले राजेंद्र गोगटे आमच्याच सारखे समस्वभावी निघाल्याने चार दिवस भन्नाट धमाल!! प्रदीपने येताना, आठवणीने पुरणपोळी, ठेपले असे खास भारतीय पदार्थ आणले होते. जे परदेशात रहातात आणि अधिक करून, जिथे नोकरीनिमित्ताने फारसे भारतीय रहात नाहीत, अशा लोकांना “पुरणपोळीचे” अप्रूप अधिक जाणवेल.असो, लगेच ऑफिसमध्ये कामाला सुरवात झाली. जसे काम सुरु झाले तशी गोऱ्या लोकांचे राजकारण देखील. लगेच काही माहिती द्यायची नाही, रिपोर्ट्स लगेच द्यायचे नाही, फायली दडवून ठेवायच्या इत्यादी कुचाळक्या सुरु झाल्या. अर्थात,हे आणि असे अनुभव मी, पूर्वीच्या नोकरीत घेतलेले असल्याकारणाने, मला त्याचा फारसा त्रास झाला नाही. माझ्या कामात, एक गोष्ट नव्याने करायला लागली आणि ती म्हणजे डेपो भेटी, अधिक करून Stock Check.माझ्या अखत्यारीत ४ डेपो होते. जरी कंपनी U.B.ग्रुपमधली असली तरी बियर उत्पादन वेगळे होते (अजूनही आहे) म्हणजे प्रसिध्द किंगफिशर बियर नसून, लोकल बियर – हलक्या प्रतीची बियर. फायनान्स प्रमुख म्हणून अधून,मधून Factory visit अत्यावश्यक!! त्यानिमित्ताने बियर कशी बनविली जाते, हे समजले.अर्थात, २ वर्षाच्या कालावधीत, मी, केवळ २ वेळा, दोनच थेंब ती बियर चाखली आणि ती देखील नवीन product launch निमित्ताने!! धाडसच झाले नाही!! आमचा बिझिनेस सगळा Cash Basis वर!! त्यामुळे, व्यवहार सतत डोळ्यात तेल घालून करावा लागत असे. बदलत्या काळानुसार, कायदा आणि सुव्यवस्थेचे गंभीर प्रश्न उभे राहिले होते (आता तर त्यात अधिक वाढ झाली आहे!!), सुरक्षा व्यवस्था जरी माझ्याकडे नसली तरी अखेर एक जबाबदार अधिकारी म्हणून उत्तरदायित्व मला घ्यावेच लागायचे. नवीन डेपो उभारायचे, नवीन पब्स तयार करायचे, हा माझ्या कामाचा भाग होता. त्यानिमित्ताने, तत्सम agreements वगैरे किचकट गोष्टी पार पडणे गरजेचे होते.इथेच मला गोऱ्या समाजाचे फार जवळून निरीक्षण करता आले, म्हणजे तो समाज, त्यांची कुटुंबव्यवस्था, संस्कृती (यात त्यांची लग्ने वगैरे…. माझा Accountant माझ्याच काळात तिसऱ्यांदा लग्नात अडकला होता!! पण ते नंतर….) त्यांचे जेवणखाण इत्यादी अनेक गोष्टी समजल्या. इथेच मी हा भाग संपवितो, पुढील भागात, साउथ आफ्रिकेतील दुर्दैवी दशावतार, याबाबत लिहीन, जे इथेच,नको तितक्या जवळून अनुभवायला मिळाले.- अनिल गोविलकर -
बॉलीवुडच्या ‘सुकड्या’
ट्रेड मिल वर चालून पडल्या आमच्या पायाच्या तुकड्या,
अन जिथे तिथे वट खातात बॉलीवुड च्या "सुकड्या"फिगर सांभाळताना येई, आमच्या तोंडाला फेस,
चेंजिंग रूम मध्ये फिट होईना, आवडलेला ड्रेसतलम, तंग कपडे त्या मिरवतात छान,
ओटी-पोटी सपाट आणि देहाची कमानअसणार नाही तर काय? त्यांना मदत किती सारी,
डायटीशियन, gym इंस्ट्रक्टर असती भारी, भारीआमचे तसे नाही, सर्व आमच्या वरच असते,
घरचे, दारचे करून मगच gym ला पळावे लागतेCalories असतो मोजत प्रत्येक क्षण नी क्षण,
डाइटिंगचा उडतो फज्जा, जेव्हा जेव्हा येती सणवैताग म्हणजे, कित्ती झालाय metabolism मंद,
100 gm उतरले तरी भलताच होतो आनंदबॉलीवुडच्या सुकड्यांना पाहून होतो जिवाचा तळतळाट,
चित्रपट, ads, मासिके, टीवी सर्वत्र त्यांचाच सुळसुळाटत्यांच्या फिगरचा आदर्श ठेवला, तर वाटत खूप डिप्रेस,
तोंडावर ताबा ठेवायचा कसा, किती करावे appetite सप्रेस?वाटत, एकदा सारी बंधन टाकावीत झुगारून,
शिरा, पुरी, जिलेबी अन् बासुंदीही प्यावी भरभरूनपण मग फिगरचा आपल्या, उड़ेल न् हो खुर्दा,
बॉलीवुडच्या सुकड्यांना मग कशी देणार स्पर्धा?बॉलीवुड च्या सुकड्यांवर वार्ताहरांचे बारीक लक्ष,
वजनातील फेरफारी बद्दल ते असतात नेहमीच दक्षथोड़ी जरी सुटली अंगाने एकही तारका
वजनाची तिच्या करतील, 'ब्रेकिंग न्यूज़' बर का!अशा तणावा खाली किती दबून जात असेल जीव,
बॉलीवुडच्या सुकड्यांची, तशी येतेही फारच कीवआपल काय छान, जीवन स्वछंदी ते किती,
दोन चार किलो इकडे तिकडे, कोणाची भीति?बॉलीवुडच्या "सुकड्या" होवोत लखलाभ बॉलीवुडला,
आमच्या सारख्या "सुदृढ" च पाहिजेत संसाराला. -
शेवान – प्रचंड ताकद असलेला मालवणी शब्द
शेवान - एक प्रचंड ताकद असलेला मालवणी शब्द.....
आज बागेत जात असतांना सहज कापणी झालेल्या भाताच्या शेतात लक्ष गेलं, गाडी तिथेच थांबऊन गेलो तिथे, भाताचे 4. 5 आवे वाफ्याच्या मधोमध ऊभे करून एकत्र बांधलेले.....म्हणजेच शेवान..... कापणी संपल्याची निशाणी.... कापणी संपताना किड मुंग्यांची, पाखरांची काळजी करणारा माझा गरीब शेतकरी...
मला अजूनही आठवतय, आजोबा भात शेती करायचे... 7. 8 गडी माणसे असायची कापणीला....
पण गावातील काही बलुतेदार लोकं ...... नाव नाही घेत..... यायची अगदी कापणीचा शेवटचा दिवस कधी आहे त्याची चौकशी करून.... आणि हक्काने एक एक कवळी कापलेले भात ... आजोबा त्यांना द्यायचे... त्यांचा हक्क म्हणून.... आता देणारे पण नाहीत.... अन् घेणारे पण नाहीत....मी तेव्हा विचारलेले... आजोबा का देताय यांना हे धान्य ते पण न मळता?
आजही आठवतय त्यांच उत्तर..
बाऴा आपण जरी पिकवलं तरी सगळ्यांचा वाटा काढायचा... भात त्याला दिलं तरी त्याची गाय उपाशी राहील म्हणून गवतासकट.... कवळी..... देतो...
तेव्हा प्रत्तेकाची काळजी होती ... पिकवणार्याला.... अगदी किडमुंगी
पशुपक्षी सगळ्यांची काळजी होती त्यांना...
आणि त्यांच्यासाठी चार आवे शिल्लक ठेवतो... तेकाच शेवान म्हणतात
बापूर्झा
डॉ बापू भोगटे
9422632456
दिनेश रामप्रसाद दीक्षितCopyright © 2025 | Marathisrushti