देवा तुझा मी सोनार
माझे काय बरे होणार
पैजण होऊ पाहे पायी
परंतु घुंगरु वाजलं नाही
मग कैसे रुनझुणणार
माझे काय बरें होणार?

मौतीक माळा होऊ पाही
परी मौतीक गुंफत नाही
कैसी मी रुळणार
माझे काय बरें होणार?

कमरपट्टा होऊ पाही
चाप बंधनी अडकत नाही
कैसी मी कसणार
देवा काय बरे होणार?

मुकूट मस्तकी होऊ पाही
मयूरपंख ना परी त्यावरती
कैसी मी ठसणार
देवा काय बरें होणार?

पायी जडावा होऊ पाही
शिवण गुंफूनी विणली जायी
चपकल मी बसणार
देवा पायी तुझ्या असणार

बनुनी जडावा रहीन पायी
घर्षण होऊनी फाटत जायी
पाय तुझे जपणार
देवा हेच बरें होणार
माझे हेच बरें होणार |

--चंदाराणी कोंडाळकर

गड्यांनो, -- या लवकरी,उघडा हा दरवाजा,
लेकरु वाट पाहे खाली,
तान्हुला बाळ माझा,

संध्याकाळ होऊन गेली ,
उशीर किती झाला आता,
बाळ माझे झोळीत खाली,
फुटू लागला मलाही पान्हा,

भुकेलेला बाळ माझा,
रडत असेल तो केव्हाचा
,घरांत दुसरे कोणी नाही,
धनीही मोहिमेवर माझा,

कुणी नसते अशावेळी,
लेकराला लागतां भुका,
मायच भूक जाणे त्याची,
जीव तडफडे कसा तिचा,--!!!

राजांस वंदन करुनी,
निरोप द्याल का माझा,
असतां ताकीद तुमची,
मोडते नियम तुमचा,--!!!

पदर आपुला पसरुनी ,
भाकिते तुमची करुणा,
समजून घ्या हो काकुळती,
खरा त्यातला आर्तपणा,

करते पुन्हापुन्हा विनवणी,
आईपण माझे जाणा,
नका दाखवू नियमांचा बडगा,
तुमचीही आई आठवा,

सोडा मला तुम्ही झडकरी,
दाखवा माझ्यावरती दया,
व्हा भाऊ माझे तुम्ही,
जाणा माझी ममता, माया,

कठोर काळजाचे तुम्ही,
का मला असे रडवतां,-?
रडते माझ्यातील आई,
समजावू कसे आता तुम्हां,--!!!

का घालता अशा भिंती,
का छळता मज गरीबा,
आई आहे चिमुकल्याची,
करत नाही जिवाची पर्वा,

विनंती तुम्हा शेवटची,
थोडा दरवाजा उघडा,
बुरूज इथे दिसल्यावरती,
थांबेन कशी मी जरा,--??

बुरुजच आता माता-पिता,
टाकते उडी लेकरासाठी,
आता विनवणी भगवंता,
तोच राहील माझ्यापाठी,--!!!

हिमगौरी कर्वे.

©

तुझ्या घरि आले विसंबूनी, तव प्रेमाचे पडतां बंधन

सात पाऊले टाकीत टाकीत, सोपविले तव हातीं जीवन

सरितेमध्ये नौका सोडली, वल्हविण्या तव हाती दिली

घेवूनी जा ती नदी किनारी, अथवा डुबूं दे ह्याच जळी

ऋणानुबंधाच्या ह्या गांठी, बांधल्या गेल्या पडतां भेटी

जन्मो जन्मीचा प्रवास सारा, पुनरपि चाले यौवन काठी

असेच जाऊ दोघे मिळूनी, कांही काळ तो एक होऊनी

काळाच्या त्या ओघामध्ये, हलके हलके जाय मिटूनी

गतजन्म तो स्मरे न कांही भविष्य काय ते माहित नाही

चालत असेल जोडी आपली, युगानुयुगे दोघे राही...५

डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

कसे मानूं उपकार निसर्गा तूझे मी

उघडोनी जीवन द्वार आलास तूं कामी

तुझ्या मोरानें दाखविले नृत्य राघूच्या वाणीनें शिकविले सत्य

कोकीळेचे गान सप्तसुरांच्या लहरी चित्रकलेचे ज्ञान इंद्रधनुष्या परि

मुंग्याची वारुळे दाखवी वास्तूकला कोळ्याची जाळे शिकवी हस्तकला

घारीची भरारी स्वछंद केले मनां मैनेच्या उदरीं जाणला प्रेमळपणा

विजेची चपळता चंचल बनवी धबधब्याची प्रचंडता श्रेष्ठत्व जाणवी

निसर्गातील विवीधता देई माणसा ज्ञान

करी त्यास मदत, आनंदी होण्या जीवन

डॉ. भगवान नागापूरकर

९००४०७९८५०

देणाऱ्याने देत जावे
घेणाऱ्याने घेत जावे ॥ धृ ॥

सत्तेवरल्या मंत्र्याकडून
भले मोठे पोट घ्यावे
मऊ मऊ खुर्चीसाठी
डावपेच त्यांचेच खेळावे ॥ १ ॥

गरीबशा लोकांकडून
गरीबीची दु:खे घ्यावी
पोटातल्या आगीसाठी
हातचलाखी शिकावी ॥ २ ॥

भडकलेल्या आगीवरुन
तडकण्याचा गुण घ्यावा
भरलेल्याशा 'खिशा'कडून
आपला तेवढा 'हप्ता' खावा ॥ ३ ॥

मेलेल्याने मरत रहावे
खाणाऱ्याने खात जावे
नरकातल्या जागेविषयी
'खाऊबा'ने निश्चिंत रहावे ॥ ४ ॥

(कवी विंदा करंदीकरांची 'देता' कविता, जी आमच्या शालेय अभ्यासक्रमात होती, ती प्रस्तुत कवितेची स्फूर्ती आहे.)

-यतीन सामंत
ऋणानुबंध या कविता संग्रहातून
(१९७४)

भावनेच्या जावूनी आहारीं, नुकसान करतात सारे,
तर्कशुद्धता विसरून जाते, अंगात भरूनी वेडे वारे ..१,

भावनेची लाटच उठता, मती होते एकदम गुंग,
बरोबर वा चूक काय, जाण रहात नसते मग..२

आपले सारे खरे असावे, हाच होत असे अट्टाहास,
आपण केल्या कर्मावरच, बसतो आपला विश्वास..३

इंद्रीय आणि भावना यांची, जमुनी जात असतां जोडी
तर्कशुद्ध विचारांत त्याला, राहत नसते केव्हां गोडी...४

काही क्षणाचा काळ जाता, भावना जाई मग निघून
विचार मात्र मिश्कीलतेनें, हसती पश्चाताप बघून...५

डॉ. भगवान नागापूरकर
९००४०७९८५०
bknagapurkar@gmail.com

शोधावी आत्मसुखदा
लाभणे भाग्य भाळीचे

वर्तावे जगी वात्सल्ये
कुंभ भरावे सत्कर्माचे

जगी सर्वसुखी कोण ?
दुःख, हेच मनांतरीचे

देवांनाही नाही चुकले
भोग सारे पूर्वकर्माचे

मानवी, जन्म विवेकी
जाणुया अर्थ मानवतेचे

सुखदु:खांच्या झुल्यावरती
जगावे, संचित प्रारब्धाचे

-- वि.ग.सातपुते (भावकवी)

9766544908

रचना क्र.२२१

३१/८/ २०२२

शेतकरी व त्यांच्या प्रश्नवर फक्त राजकारण करणा-यावर उपरोधिक शैलीत प्रहार करणारी कविता

महिमा कसा प्रभू तुझा आगळा,
पावन करसी तूं भक्ताला,
नाम न घेतां तुझे मुखी, परि भक्त सख्याला भेटून गेला ।।धृ।।

पुंडलीकाची महान भक्ती,
माता पित्याचे चरणी होती,
त्याची सेवा तुजसी खेचती,
कसा उकलू मी ह्या कोड्याला, ।।१।।
नाम न घेतां तुझे मुखी, परि भक्त सख्याला भेटून गेला

पातिव्रत्य हे दैवत समजूनी,
पतिसेवेला घेई वाहुनी,
सावित्रीने दिले दाखवूनी,
प्रभू वाकती सती शब्दाला, ।।२।।
नाम न घेतां तुझे मुखी, परि भक्त सख्याला भेटून गेला

कांहीं करीती सेवा गुरुची,
मानव सेवा हीच कुणाची,
शक्ती वाढवूनी सत्कर्माची,
पात्र ठरती प्रभू दर्शनाला, ।।३।।
नाम न घेतां तुझे मुखी, परि भक्त सख्याला भेटून गेला

-- डॉ. भगवान नागापूरकर
९००४०७९८५०